Rozwój kobiet

Dążąc do stworzenia Europy wolnej od przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej potępia wszelkie formy przemocy wobec kobiet i przemocy domowej.

Przemoc ma płeć

Konwencja uznaje strukturalny charakter przemocy wobec kobiet za przemoc ze względu na płeć, oraz fakt, że przemoc wobec kobiet stanowi jeden z podstawowych mechanizmów społecznych, za pomocą którego kobiety są spychane na podległą wobec mężczyzn pozycję. Kobiety i dziewczęta często są narażone na poważne formy przemocy takie jak: przemoc domowa, molestowanie seksualne czy gwałt, które stanowią poważne naruszenie praw człowieka i są główną przeszkodę w osiągnięciu równouprawniania.
Kobiety i dziewczęta są bardziej od mężczyzn narażone na przemoc, bo przemoc domowa dotyka kobiety w większym stopniu, ale mężczyźni mogą również być jej ofiarami. Konwencja wyraźnie zachęca państwa do stosowania jej postanowień wobec wszystkich ofiar przemocy domowej. Profesor Małgorzata Fuszara, pełnomocnik rządu ds. równego traktowania wyraźnie podkreśla, że nie jest prawdą, iż konwencji nie stosuje się do mężczyzn: „Państwa są zachęcane, żeby konwencja była stosowana wobec wszystkich. Trzeba pamiętać, że konwencja nie jest pisana wyłącznie dla nas, lecz dla wszystkich. Pewne formy przemocy zdarzają się na szczęście daleko od Polski, co nie znaczy, że nigdy nie mogą zdarzyć się na naszym terytorium”.
Konwencja zwraca uwagę także na to, że dziecko, które jest świadkiem przemocy, jest także ofiarą przemocy i jako dorosły może mieć wiele problemów z funkcjonowaniem społecznym.

Powodem decyzji o powstaniu Konwencji jest zauważenie faktu, że zjawisko przemocy związane jest z płcią, bowiem ofiarami przemocy są najczęściej kobiety. 45% kobiet w Unii Europejskiej deklaruje, że co najmniej raz padło ofiarą przemocy ze względu na płeć, a 40-45% kobiet doświadczyło molestowania seksualnego w pracy. Szacuje się, że w Europie w wyniku przemocy ze względu na płeć codziennie umiera siedem kobiet. Z badań Eurobarometru wynika, że zjawisko przemocy wobec kobiet jest bardzo częste. Co czwarta osoba zna kobietę będącą ofiarą przemocy domowej, a co piąta zna sprawcę przemocy.
Warto także podkreślić, że większości aktów przemocy wobec kobiet dokonują mężczyźni z bezpośredniego otoczenia ofiar, głównie partnerzy lub byli partnerzy.

Przemoc wobec kobiet - naruszenie praw człowieka oraz forma dyskryminacji kobiet, w tym wszelkie akty przemocy ze względu na płeć, które prowadzą lub mogą prowadzić do fizycznej, seksualnej, psychologicznej (zastraszanie, naciski, groźby), ekonomicznej szkody lub cierpienia kobiet (w tym również groźby takich aktów), sytuacje przymusu lub arbitralnego pozbawienia wolności, zarówno w życiu publicznym, jak i prywatnym.

Przemoc domowa - wszelkie akty fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej przemocy występujące w rodzinie czy gospodarstwie domowym lub pomiędzy byłymi lub obecnymi małżonkami czy partnerami, niezależnie od tego, czy sprawca i ofiara dzielą miejsce zamieszkania, czy też nie.

Przemoc wobec kobiet ze względu na płeć - przemoc skierowana przeciwko kobiecie ze względu na jej płeć lub przemoc, która w szczególności dotyka kobiety.

Płeć społeczno – kulturowa - społecznie skonstruowane role, zachowania, działania i atrybuty, które dane społeczeństwo uznaje za odpowiednie dla kobiet lub mężczyzn.

GREVIO - grupa ekspertów ds. przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Zgodnie z Konwencją będzie monitorowała wdrażanie przez Strony niniejszej Konwencji. Kandydaci na Członków Grupy zostaną zaproponowani przez Strony, a ich wyboru dokona Komitet Stron. Komitet składa się z przedstawicieli Stron Konwencji i zostaje powołany przez Sekretarza Generalnego Rady Europy.

Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej jest pierwszym dokumentem, który zawiera kompleksowe i całościowe ramy prawne aby skutecznie przeciwdziałać i likwidować wszelkie formy przemocy wobec kobiet, w tym także przemoc w rodzinie i zwalczać stereotypy. Konwencja zobowiązuje państwa do skutecznego przeciwdziałania przemocy i pomocy jej ofiarom i w związku z tym zapewnia:

  1. Finanse na kompleksowe i zintegrowane działania antyprzemocowe, m.in. takie jak: szkolenia dla osób zawodowo zajmujących się ofiarami lub sprawcami, programy mające na celu leczenie sprawców w celu zapobiegania ponownemu popełnianiu przestępstw, w szczególności na tle seksualnym.
  2. Specjalnie dedykowany mechanizm monitoringu, który badałby efektywne wdrożenie przepisów Konwencji przez strony, które ją ratyfikowały.
  3. Pomoc w osiągnięciu niezależności ekonomicznej i wzmocnienia pozycji kobiet będących ofiarami przemocy. Zgodnie z Konwencją taka pomoc nie byłaby zależna od chęci ofiary do wniesienia oskarżenia lub zeznawania przeciwko sprawcy. Byłaby natomiast oparta na zintegrowanym podejściu, które uwzględnia relacje pomiędzy ofiarami, sprawcami, dziećmi i ich środowiskiem społecznym.
  4. Zorganizowanie natychmiastowego, krótko i długotrwałego specjalistycznego wsparcia dla ofiar jakiegokolwiek z aktów przemocy.
  5. Utworzenie odpowiedniej liczby łatwo dostępnych i oferujących bezpieczne zakwaterowanie schronisk dla ofiar, w szczególności dla kobiet i ich dzieci.
  6. Monitorowanie lub nadzór osób skazanych.

Konwencja gwarantuje, żeby przestępstwa podlegały efektywnym, proporcjonalnym i odstraszającym karom, z uwzględnieniem ich wagi, ponadto:

Szybką i odpowiednią reakcję organów ścigania, zapewniając ofiarom stosowaną i niezwłoczną ochronę.

Dostęp ofiarom przemocy do odpowiednich zakazów zbliżania się lub nakazów ochrony przed sprawcami.
Ochronę praw i interesów ofiar, w tym ich specjalnych potrzeb jako świadków, na wszystkich etapach dochodzenia i postępowania sądowego w szczególności poprzez zapewnienie bezpieczeństwa im, ich rodzinom i świadkom, chroniąc ich tym samym przed zastraszaniem, odwetem lub powtarzającą się wiktymizacją.

Poinformowanie ofiar jeśli sprawca ucieknie, zostanie tymczasowo zwolniony lub wyjdzie na wolność.

Ratyfikacja, czyli zatwierdzenie umowy międzynarodowej poprzez upoważniony do tego organ.

Konwencja podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu. Dokumenty ratyfikacyjne, przyjęcia lub zatwierdzenia składa się Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy. Do tej pory Konwencję ratyfikowało już 14 krajów, a 36 państw podpisało. W imieniu Polski podpis pod dokumentem złożyła była pełnomocniczka rządu do spraw równego traktowania Agnieszka Kozłowska - Rajewicz, 18 grudnia 2012 r. Dzięki temu, że Polska Konwencję podpisała, wiele się zmieniło, np. gwałty ścigane są z urzędu, a nie jak było wcześniej na wniosek ofiary. Polsce została już tylko ratyfikacja, bez niej nie jest możliwe skuteczne działanie. Od chwili podpisania, Konwencja jest krytykowana przez prezydium Episkopatu Polski i środowiska prawicowe, które twierdzą, że Konwencja uderza w tradycyjny model rodziny. - „Najwyższa pora, byśmy - poprzez ratyfikację Konwencji - nie pozostawili żadnej wątpliwości, że to sprawca popełnia ciężkie przestępstwo, to on powinien być ukarany, i to on powinien się wstydzić i spotkać się z ostracyzmem społecznym, a nie ofiara. Jeżeli ktoś mówi, że Konwencja uderza w tradycyjny model rodziny, to znaczy, że tradycyjny model rodziny był przemocowy”- twierdzi pełnomocniczka rządu ds. równego traktowania prof. Małgorzata Fuszara w wywiadzie dla magazynu „Wysokie Obcasy”.

Konwencja ma zastosowania w czasie pokoju i w sytuacjach konfliktów zbrojnych. Grupa ekspertów ds. przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej zwana GREVIO będzie monitorowała wdrażanie przez państwa postanowień Konwencji. Każde państwo może w dowolnym czasie wypowiedzieć Konwencję w drodze notyfikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy.

- „Nieratyfikowanie tej Konwencji byłoby największym błędem i wstydem. Pokazywałoby, że zastanawiamy się czy warto eliminować przemoc” – dodaje prof. Fuszara.

Prezydent RP Bronisław Komorowski 12 kwietnia 2015 r. ratyfikował konwencję antyprzemocową.